Prije 15 miliona godina, Evropa je bila globalno žarište biodiverziteta. Studija pod vodstvom Prirodnjačkog muzeja u Beču posvetila se istraživanju Paratetis mora, koje je prije 35 do 11 miliona godina pokrivalo dijelove Srednje i Jugoistočne Evrope, uključujući Bosnu i Hercegovinu, Srbiju, Hrvatsku, Rumuniju i Bugarsku.
Prirodnjački muzej Beča nam pruža uvid u geološku prošlost našeg kontinenta analizom od preko 800 vrsta fosilnih morskih puževa sa stotinjak nalazišta.
Prije 18 miliona godina protezalo se duboko, zapadno-istočno orijentisano more od Švicarske pa sve do dalekog dijela Rusije. Pomjeranjem Afričke ploče prije oko 16 miliona godina je došlo do velikih promjena. Alpi su se podigli, a more u predalpskom području se osušilo. Nakon toga su se Karpati počeli izdizati iz mora kao otočni luk, unutrar kojeg su nastali brojni mali otoci. Tako su se Srednja i Istočna Evropa pretvorile u oko 1000 kilometara širok, suptropski arhipelag koji je podsjećao na današnje Karibe. Koralni grebeni su djelovali kao pokretači biodiverziteta, koji je nadmašen samo tropskim regijama poput Filipina.
Međutim, prije 13,8 miliona godina, započelo je globalno zahlađenje i formiranje ledenih pokrova na Antarktiku. Grebeni su nestali, a dvije trećine vrsta je izumrlo. Izolovani morski bazeni razvili su lokalne vrste, dok je suptropska raznolikost Srednje Evrope polako nestajala.
![](https://www.mreza-mira.net/wp-content/uploads/2024/07/Paratetis-more-c-Prirodnjacki-muzej-u-Becu.png)
Ova istraživanja Prirodnjačkog muzeja, objavljena u časopisu Scientific Reports, ističu dinamične interakcije tektonike, klime i biodiverziteta u geološkoj prošlosti Srednje i Jugoistočne Evrope.
Autori fotografija: (c) NHM Wien/ Prirodnjački muzej Beč